Acil ve Afet Derneği Resmi Web Sitesi
ANASAYFA MEVZUAT YÖNETİM ŞUBELER FORUM ANKETLER RESİMLER VİDEOLAR SPONSORLAR İLETİŞİM
Button For Website by Vista-Buttons.com v5.7

ACİL ve AFET DERGİSİ

SON HABERLER

ANKET

TOPLUMSAL OLAYLARDA STK'LARIN ÖNCELİĞİ NE OLMALIDIR?







Tüm Anketler

ÜYE İŞLEMLERİ

Şili'de Doğal Afetlerde Risk ve Acil Durum Yönetimi

Ali EKŞİ

21/Haziran/2011, 21:37

Ali EKŞİ

                ŞİLİ’DE DOĞAL AFETLERDE RİSK VE ACİL DURUM YÖNETİMİ

 

Ali EKŞİ

 

Atatürk Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu – a_eksi@yahoo.com

 

Özet;

Bu çalışmada, Şili’de acil durum yönetimi, kurumsal yapısı, erken uyarı sistemi, alarm sistemi, risk yönetimi ile birlikte işlenmiştir. Özellikle 2010 depremi sonrası Şili’nin risk ve acil durum yönetiminde vermiş olduğu sınav uluslar arası literatürün dikkatini çekmiştir. Yeryüzünün en büyük depremlerini yaşamış Şili’nin doğal afetlerde risk ve acil durum yönetimiyle ilgili yapmış olduğu çalışmaların incelenmesinin, afet ve acil durum yönetimi konusunda yeniden yapılanmaya başlayan ülkemiz içinde önemli olduğu düşüncesindeyim.

 

Giriş

Şili, Güney Amerika'nın güney kısmında, Güney Atlas Okyanusu ve Güney Pasifik Okyanusu kıyısında, Arjantin ile Peru arasında yer alan bir ülkedir. 25 eyaletten oluşan ülke İdari olarak on üç bölgeye ayrılmıştır. 1926 yılında imzalanan Dostluk Anlaşmasıyla Latin Amerika'da Türkiye'yi tanıyan ilk ülkedir. Bununla birlikte Başkent Santiago'da Türkiye Cumhuriyeti Meydanı ile Atatürk büstü bulunmaktadır. Bununla birlikte Şili’nin, gerek darbeler tarihi gerekse deprem geçmişi ile ülkemize benzerlikleri bulunmaktadır. Şili son yıllarda özelliklede 2010 depreminden sonra, doğal afetlerde risk yönetimi ile örnek gösterilen bir ülkedir.

Şili'de meydana gelen depremler büyüklük ve mortalite açısından önemlidir. Şili tarihinde deprem hep önemli bir yer tutmuş, tarihin en şiddetli depremleri Şili’de olmuştur. 22 Mayıs 1960’da 9.5 şiddetindeki depremde Şili’de yapıların yüzde 80’i yıkılmış ve binlerce kişi hayatını kaybetmiştir. 27 Şubat 2010’da 8.8 şiddetinde ve yaklaşık 1.5 dakika süren depremde 708 kişi hayatını kaybetmiş ve 2 milyon kişiyi etkilemiştir. Depremler, volkanik patlamalar, toprak kaymaları ya da kıyıdaki herhangi bir kitle hareketi tusinami oluşturabilir. 2010 depremi sonrası, Concepción kenti için Tusinami alarmı verilmiştir. Şili’de volkanik patlamalar açısından risk yüksektir; 1906 yılında büyüklüğü 8.3 ve 1960 yılında büyüklüğü 9,5 olan depremlerden sonra, bir yıl içerisinde deprem alanına yaklaşık 500 kilometre mesafelik bir üste, volkanik patlamalar olduğu saptanmıştır. Chaiten volkanik dağı, 9000 yıl sonra 2008’de tekrar faaliyete geçmiştir.

 

 

1. Şili İçişleri Bakanlığı Ulusal Acil Ofisi (ONEMİ) Kurumsal Yapısı

1960 yılında tarihin en büyük depremlerinden olan Valdivia depreminden sonra, Şili’de deprem kaynaklı sorunların çözümü için bir komite kurulmuştur. Bu komite 1974 yılına kadar faaliyetlerini sürdürmüş ancak yeterince başarılı olamadığı tartışmaları üzerine, 1974 yılında yerini Şili İçişleri Bakanlığı Ulusal Acil Ofisi’ne (Oficina Nacional de Emergencia del Ministerio del Interior –ONEMI) bırakmıştır. Kurumsal yapı ile ilgili mevzuat ise 1983 yılında oluşturulmuştur. ONEMİ afetlerin önlenmesi, organizasyonu ve koordinasyonu için kurulmuş, İçişleri Bakanlığı’na bağlı bir devlet kuruluşudur. Deprem, fırtına, heyelan, volkanik patlamalar, yangınlar ve kuraklık gibi afet durumları için; Planlama, koordinasyon, risk yönetimi ve afetler sonrası ortaya çıkan sorunların çözümünden sorumludur.

 

ONEMI’nin Vizyonu; Doğal ya da insan davranışlarının neden olduğu afetlerde, insan yaşamını, milli serveti ve çevreyi korumak için; plan, önleme çalışmaları, koordinasyon, müdahale ve rehabilitasyon görevlerini ve toplum için risk oluşturan acil durumlarda, Ulusal Sivil Koruma Sistemi'nin koordinasyonunu yürütmektir. Misyonu ise sürdürülebilir kalkınma ve vatandaşların yaşam kalitesini yükseltmek amacıyla; ulusal, bölgesel, il ve toplumsal düzeyde risk yönetimi, güvenlik önlemleri ile toplumun, mal ve yaşam alanlarının yaş Şili İçişleri Bakanlığı Ulusal Acil Ofisi anabilir standartlarının korunması veya sağlanmasıdır.

 

1.1. ONEMİ Stratejik Hedefler

Doğal ve insan kaynaklı tehlikelere karşı Devlet yönetimini güçlendirmek, geliştirmek ve kriz yönetiminde bölgesel ve iller bazında koordinasyonu sağlamak, tehlikelere karşı teknik altyapıyı güçlendirmek.

Topluma daha iyi ulusal güvenlik ve emniyet koşulları sağlamak için, risk yönetimi, erken uyarı ve acil durum yönetimi konularında çeşitli idari düzeylerde ki personeli eğitmek, yetiştirmek.

Doğal tehlikelere ilişkin metodolojiler, programlar geliştirmek, teknik raporlar hazırlamak ve yayınlamak.

Hazırlık ve önleme çalışmaları için sürekli iyileştirme çalışmaları yapmak, kılavuzlar yayınlamak, tatbikatlar yapmak.

Uzman bilimsel ve teknik kuruluşlar ile işbirliği ve koordinasyon sağlamak ve projeler geliştirmektir.

 

1.2. ONEMİ Organizasyonu

ONEMİ Bölge ve il ofisleri ile organize olmuştur. Örgüt içerisinde yer alan birimleri aşağıdaki gibidir;

Ulusal Başkanlık Ofisi,

Bölgesel Yönetimi Koordinasyon Birimi

Planlama ve Kontrol Yönetimi Birimi

Ulusal Erken Uyarı Merkezi

Sivil Koruma Bölümü

İdari Bölüm

Bütçe Bölümü

Arz Bölümü

Koordinasyon ve Enformasyon Dairesi

 

2. Şili Ulusal Erken Uyarı Sistemi (CAT)

ONEMİ organizasyonu içerisinde yer alan Ulusal Uyarı Sistemi, risk oluşturması olası olayın yaygınlığı ve şiddeti ile ilgili bilimsel ve teknik çalışmalarla güçlendirilmiş muhtemel olasılıkları verir. Birincil görevi toplumsal risk yaratacak konularla ilgili, olası gelişmeleri ve bilgi değişikliklerini en kısa sürede toplamak, değerlendirmek ve iletişimini yaymaktır. Ülke veya yurt dışında ki çeşitli risk senaryolarını izler; düzenli ve sistematik bilgi akışını sağlar. Toplumsal etki yapacak bir yıkıcı olay potansiyeli veya fiili oluşumu üzerinde acil durum ya da afet alarmı verir.

 

Ana Görevleri

Yıkıcı olaylara neden olabileceği beklenen risk faktörlerini ve tehditleri belirler,

Yıkıcı olayların beklenen gelişme süresi, şiddeti ve kapsamını belirler.

Risk faktörlerini tetikleyecek durumları saptar,

Oluşabilecek olaylarda, insan, mal ve çevre güvenliği için güvenlik açıklarını belirler.

Tepki süresi sırasında kullanılacak İnsan kaynakları ve ya olması beklenen yıkıcı olayın engellenmesi ya da zararın azaltılması için kullanılabilecek teknolojik ve idari planlamayı yapar.

 

3. Şili Milli Alarm Sistemi

Alarm sistemi, yıkıcı bir olayın olası oluşumu üzerinde bilimsel ve teknik doğrulama yapıldıktan sonra devreye girer. Uyanıklık; toplumu az veya çok ölçüde etkileyecek bir olay durumunda, kamuoyuna muhtemel olay hakkında bir sinyal geçilir ve sivil korunma alanında bir uyanıklık istenir. Bir uyarı oluşabilecek tehlikeyi gösterir ve Şili Sivil Koruma Birimi rehberliğinde; koordineli bir ortak eylem planı devreye sokulur. Bu plan operasyoneldir ve teknik kaynakların nasıl hareket edeceğini, sinyalin çeşidine göre gerekli; yardımlaşma ve kaynak kullanım ilkelerini belirler. Riskin yüksekliğine göre, üç tip özel uyarı bulunur: Yeşil – Sarı – Kırmızı. Uyarı tüm ulusal devlet organizasyonunu ve tüm Sivil Koruma düzeylerini ilgilendirir. Alarm sonrası polis, itfaiye ve acil sağlık hizmetleri spontane olarak harekete geçer.

 

Şili alarm sisteminde, uluslararası üç klasik ışık tipolojisini kullanır;

 

YEŞİL - İlk seviye karşılık gelir: Genelde lokal olayları kapsar, Bölge yönetimleri ve belediyelerin sorumlulukları vardır.

SARI - Şiddeti ve kapsamı büyüme ihtimali olan coğrafik alanlarla sınırlı tehditleri tanımlar. Olayın Büyüme ihtimaline karşı ordu da teyakkuzdadır. Can, mal ve çevre zararı beklentisi vardır.  Yeşile göre daha şiddetli ve karmaşık olaylar için bu uyarı verilir.

KIRMIZI - Olayın etkisinin ve kriz yönetiminin bölgesel imkanları aşacağı durumlarda, ulusal uyarı anlamındadır. Olayın büyüklüğü seferberlik ilanı gerektirebilir. Olay birden fazla bölgeyi ilgilendirir.

            ONEMİ tarafından Sarı alarm düzeyi, önceden hiçbir birime danışılmadan ya da görüşülmeden her an kırmızıya dönüştürülebilir. Büyük orman yangınları, can kaybı olmasa bile kırmızı olarak değerlendirilir ve maksimum seferberlik gerektirir.

 

4. Şili Risk Azaltma Çalışmaları

Şili’de 1995’ten bu yana sürdürülen doğal afetlere karşı risk yönetimi çalışmaları dikkat çekicidir. Şili gecen bu süreçte, eskileri yıkıp yeniden yaptığı gibi ülkedeki tüm binaların depremdeki esneklik katsayısını artırmış, deprem mühendisliğini geliştirmiş, ilgili sivil toplum örgütlerini finanse etmiştir. Ülkede son yıllarda daha az katlı, sismik dalgalarla hareket eden esnek zeminli binalar inşa edilmiş. Düşük gelirliler için ayrı finansman kaynakları oluşturulup, depreme dayanıklı evler yapılmış ve güçlü bir alt yapı ağı oluşturulmuştur. Şili yaptığı bu çalışmaların karşılığını, 2010 depreminin büyüklüğüne rağmen az kaybı ile almıştır.

ONEMİ, riski tetikleyecek durumların yönetilmesi ve risk azaltmak amaçlı tüm güvenlik faaliyetlerini yönlendirir. Afetlerin felakete dönüşmesini önlemek amacıyla, kamu ve özel çabaları koordine eder. Riskin tam anlamıyla önlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda olayın; insanlar, mal ve çevre üzerindeki etkilerini en aza indirmek için çalışmalar yapar.

 

Önleme faaliyetleri kendi özel amaçlarına göre dört başlıkta sınıflandırılır:

Önleme (Silme): Tüm çabalar doğal olaylar veya insan faaliyetlerinin neden olduğu tehdidi ortadan kaldırmak veya kesinlikle hasarı önlemek içindir (Örnek: kentleşmede konut yapımının; risk alanlarına yapılmaması gerekli güvenlik önlemlerinin alınması).

Hafifletme: Bazen bir olayın meydana gelmesinden kaçınmanın imkansız olduğunu kabul ederek, zararı azaltmak veya en aza indirmek için tasarlanmış tüm faaliyetlerdir. (Örnek: Depreme dayanıklı binaların yapımı,  tehlikeli yük transferi için özel ulaşım hatlarının oluşturulması gibi).

Riske hazırlık: Yıkıcı olaylar için can ve mal kaybını en aza indirmek için tasarlanmış önlemler ve eylemlerdir. Öncesinde hazırlanmış müdahale prosedürlerini ve rehabilitasyon çalışmalarını da içine alır (Örnek: insan ve mali kaynak planlaması, simülasyon çalışmaları, tatbikatlar,  topluma ve personele yönelik eğitimler).

Uyarı: Riskin muhtemel ve yakın görülmesi nedeniyle özel önlem almak için bir devlet ilanıdır. Risk halka herhangi bir gecikme olmadan, çelişki yaratmadan, mutlaka resmi ve yetkili kaynaklar tarafından, açık ve anlaşılır bir dille, herkesin ulaşabileceği bir yolla yapılmalıdır. Medya aracılığıyla bilgilendirme mümkün olduğunca geniş alanlara yayılmalıdır. 

 

Lokal risk yönetimi

Şili’de risk tespiti çalışmaları yerelden yapılır. Lokal risk yönetim modelini sürdürülebilir hale getirmek için yerel yetkililer, riskler ve kaynaklarını belirlemek için öncelikler kurmalı, plan yapmalı, öncelikli riskleri yönetmek için eylemler oluşturmalıdır. Yerel yöneticilerin başarılı bir risk yönetimi için bir metodoloji geliştirilmiştir. Buna göre yerel idarenin aşağıdakileri sırasıyla yapması gerekir.

Analiz: risk profilinin incelenmesi ve toplumun daha önce yaşamış olduğu risklerin belirlenmesi.

Soruşturma: risk alanlarının, riskin çeşidine ve boyutuna göre doğrulanması.

Tartışma: tehlikeler, güvenlik açıkları ve kaynaklar arasında öncelik sırasının yapılana münazaralarla belirlenmesi.

Özen: Tehlikeler, güvenlik açıklarını ve kaynakları tanımlanması, bunu yaparken basit grafiklerden de yararlanarak en küçük risklerin bile dikkate alınması.

Planlama: riskleri önleme, hasar azaltma ve acil durum yönetimine yönelik; planlama, program ve projelerin geliştirilmesi.

 

5. Şili Acil Durum Yönetimi

Potansiyel yıkıcılığı olacak bir olayın başlaması ile ONEMI yönetimi tarafından acil durum planlarının derhal harekete geçirilmesi için işaret verilir ve süreç başlar. Yıkıcı bir olay ile ilgili Alarm gönderildiğinde, hemen durumu kontrol altına almak için faaliyetler harekete geçirilmeli, olayın etkilenen toplum üzerindeki etkisini azaltmak, kayıpları azaltmak ve hayat kurtarmak için çalışmalar zaman kaybetmeksizin başlatılmalıdır. (Örnek: Arama ve kurtarma, tıbbi tahliye, geçici barınma, gıda temini ve barınma çalışmaları).

Ulusal Sivil Koruma Sistemi ile eşgüdümlü çalışılmalı, hızlı karar verilmeli, kuruluşlara yol gösterici olunmalı, toplum ve bireyler hareket alanlarında yönlendirilmelidir. Şili acil durum yönetiminin ana başlıkları aşağıdaki gibidir.

Kurtarma; Kurtarma akut dönemde (0 seviyesinde), insanların canını, malını ve çevreyi kurtarmayı içerirken, ikinci aşamasında insanlar için temel yaşam koşullarını oluşturmak anlamındadır.

Rehabilitasyon; Çalışmalar orta vadede rehabilitasyon çalışmalarına döndürülmektedir. Tepki süresinin tamamlanmasından sonra yeniden yapılanma çabaları başlar. Rehabilitasyon kısa vadede, temel hizmetlerde iyileşme, fiziksel, sosyal ve ekonomik hasarın tamirini kapsar (Örneğin: su servisi, elektrik Restorasyonu, yol temizleme). Amacı etkilenen toplumun; en az altı asli gereksinimini sağlamaktır: yiyecek, su, barınma, elektrik, sağlık ve haberleşme.

Rekonstrüksiyon: Bu onarım ve / veya değiştirmeyi içerir, orta ve uzun vadede, zarar gören altyapının restorasyonu ve sistemlerinin iyileştirilmesidir (Örnek: evler ve kamu binaları, yollar, havaalanlarını onarım inşaatı, tarımsal kurtarma, yol asfaltlama, toplumsal ve fiziksel çevrenin yeniden düzenlenmesi). İdeal olarak, yeniden yapılanma, daha iyi bir önleyici yaklaşım ile yapılmalıdır. Rekonstrüksiyon çalışmaları, felaketlerin ardından Konut ve Bayındırlık gibi çeşitli teknik ve sosyal bakanlıklar tarafından yapılır.

 

Sonuç olarak, Şubat 2010’da yaşadığı şiddetli depremde, Şili; az can kaybı ile, depreme yönelik alt yapı çalışmalarının, Toplumsal ve kurumsal organizasyonu ile halka ve profesyonel ekiplere yapmış olduğu eğitimlerin karşılığını almıştır. Yüzyılın en önemli afetlerinden birisinin, sağlık hizmetleri dışında, dışarıdan yardım almadan atlatabilen Şili örneği, afet ve acil durum yönetimi konusunda bir devinim yaşayan ülkemiz için takip edilmesi ve tartışılması gereken bir örnektir.

 

Referanslar;

1.      Paulina Aldunce and Alejandro Leo´nImproving “Opportunities for improving disaster management in Chile: a case study,, disaster management”, www.emeraldinsight.com/0965-3562.htm

2.      The Pan American Health Organization “Emergency Operations Center Situation Report #2 Chile Earthquake”, PAHO/WHO Situation Report #2 28 February 2010

3.      Government Of Chıle Natıonal Emergency Bureau Mınıstry Of The Interıor (Onemı) Basıc Integral Securıty Guıde For Vısıtors And Foreıgn Resıdents In Chıle

4.       Red Croos “Disaster management and risk reduction: strategy and coordination”,  10 August 2010 This report covers the period 1 January to 30 June 2010,      

5.      Offshore Maule “Chile Earthquake” http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010tfan.php 27 March 2010,

6.      Yang Razali Kassim “From Aceh to Chile; Is Asean Prepared for Another Disaster” www.rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS0242010.pdf

7.      http://blog.milliyet.com.tr/Sili_Depremi_ve_Turkiye/Blog/?BlogNo=231581, Kasım 2010

8.      http://www.eird.org/eng/revista/No2_2001/pagina14.htm, Kasım 2010

9.      http://www.onemi.cl/html/analisis/analisis.html, Kasım 2010

10.  http://www.oceantartico.unab.cl/info/seminario-tsunamis/metodologia-plan-prevencion-tsunami.pdf, Kasım 2010

11.  www.mimdap.org/w/?p=33147, Kasım 2010

 

Bu haber 6678 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

LANGUAGE

TurkeyUnited KingdomFranceGermanyItalySpainSuudi ArabiaChinaRusianJapanGreekPortugualNorwayBulgariaRomania
12 KASIM DÜZCE DEPREMİNİN ANISINA12/Kasım/2015

AFET MONİTÖRLERİ

HABER ARA


Gelişmiş Arama

GOOGLE MAPS

HAVA DURUMU

Detaylı bilgi için resmin üzerine tıklayın.

SAYAÇ

ACAT K-9 UNIT

ACAT K-9 UNIT


Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu l Sitene Ekle l RSS Kaynağı